چهارشنبه 17 آذر 1395

دپارتمان فنی و مهندسی | گروه GIS

 GIS= Geographic Information System سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) بستری برای ذخیره، نگهداری، مدیریت و تجزیه و تحلیل اطلاعات جغرافیایی می باشد و جهت کار همزمان با داده هایی که وابستگی مکانی (جغرافیایی) و توصیفی دارند، طراحی شده است. امروزه در اختیار داشتن داده های بهنگام و استخراج اطلاعات مورد نیاز از این دادهها دارای اهمیت وافری می باشد. در این رابطه سیستم های اطلاعات جغرافیایی به عنوان ابزاری مهم در مدیریت داده های زمین مطرح می باشند که با فراهم ساختن امکان یکپارچه سازی داده های حاصل از منابع مختلف، امکان استخراج اطلاعات مورد نیاز و کشف ارتباطات پیچیده و ناپیدای ما بین پدیده های مختلف را فراهم می نمایند. داده های زمینی، دربسیاری از کاربردها مورد نیاز می باشند لذا سیستم های اطلاعات جغرافیایی پاسخگوی نیازهای طیف وسیعی از کاربران می باشند. از دیدگاه فنی این سیستم ها با دو جنبه مختلف از داده ها سروکار دارند، مکان و توصیفات مربوطه. در نتیجه در اختیار داشتن داده های جغرافیایی رقومی به عنوان پایه ای برای ورود به سیستم اطلاعات جغرافیایی دارای اهمیت بسزایی می باشد. برای بهره گیری صحیح از قابلیتهای یک GIS، در درجه اول نیاز به درک صحیح از سیستم GIS و سپس ساختار اطلاعات در آن می باشد.جهت پیاده سازی یک سیستم GIS ، توجه به ماهیت و ساختار اطلاعات جغرافیایی متشکله آن که رکن اساسی هر سیستمGIS را تشکیل داده و توانمندیها و پتانسیلهای آن را تعیین میکند، اجتناب ناپذیر است. از قابلیتهای یک پایگاه اطلاعاتی، مدیریت اطلاعات و قابلیت دستیابی به داده های مختلف آن بر حسب نیاز می باشد. در طراحی پایگاه اطلاعات سیستم GIS بر اساس تحلیل نیازهای انجام شده، ساختار داده ها به گونه ای باید طراحی گردد که ارتباط های منطقی بین داده ها حفظ شده و براساس آن بتوان سیستم مدیریت داده های موجود را پیاده سازی نمود. با توجه به استفاده از منابع متفاوت اطلاعاتی در تکمیل داده های بانک اطلاعاتی باید الگوریتم مدیریت داده ها با قابلیت بازیابی و دسترسی به رکوردها و لایه های اطلاعاتی سایر منابع اطلاعاتی بر حسب موقعیت جغرافیایی و در شرایط مورد نیاز کاربر ، طراحی و در محیط نرم افزاری بستر GIS انتخاب و پیاده سازی گردد.

کاربرد GIS در شهرداری

GIS يا سامانه هاي اطلاعات مكاني مخفف Geographic Information system يا GeoSpatial Information System مي باشد. به زبان ساده می توان گفت GIS مدلسازي زمين و عوارض آن در كامپيوتر، پيوند دادههاي مكاني عوارض زمين با داده هاي توصيفي آنها و تبديل داده ها به اطلاعات كاربردي جهت استفاده در برنامه ريزي هاي مديريتي می باشد (اطلاعات در اثر تجزيه و تحليل داده حاصل می شود). در GIS عمدتاً دو هدف اصلي دنبال می شود :

1- ايجاد يك مدل مجازي از دنياي واقعي جهت انجام آناليزهاي پيچيده بر روي آن و بررسي تاثيرات احتمالي تصميمات مديريتي بر دنياي واقعي (سيستم تصميم گيري)
2- مديريت داده هاي مكاني از طريق سيستم هاي مكانيزه در راستاي تحقق دولت الكترونيكي از منظر دادههاي مكاني
داده هاي مكاني شامل نقشه هاي املاك، معابر، تابلوها (ترافيكي، راهنمايي و ...)، منهول(فاضلاب، گاز، مخابرات و ...)، كيوسك ها، مبلمان شهري و .... اطلاعات كاربردي شامل نقشه هاي طرح تفصيلي، شبكه معابر، مكان گزيني محل هاي مناسب ايجاد خدمات عمومی شهري (پاركينگ، پمپ بنزين، ايستگاه هاي اتوبوس، تعيين مسيرهاي مناسب تاكسيراني)

اولين مرحله ايجاد يك GIS موفق، تهيه داده هاي مكاني و بهنگام نگهداشتن آنها مي باشد. اكثر ارگانهاي ايران همچنان در اين مرحله متوقف مانده و به كندي و بدون چشم انداز قابل اجرا در حال حركت مي باشند. مرحله بعدي تبديل اين داده ها به اطلاعات كاربردي مي باشد و از همه مهمتر تحليل داده هاي مكاني در كنار داده هاي توصيفي.

شهرداري به دليل ماهيت كسب و كار خود شديداً به اطلاعات مكاني وابسته است. از نظر داده مكاني سطح شهر به مانند پازلي است مركب از املاك و معابر. در كشورهاي توسعه يافته ابتدا قطعات پازل را مي سازند، سپس اقدام به چيدن آنها مي كنند. در كشورهاي جهان سوم، از ابتدا قطعات موجود را مي چينند، و ليكن اين قطعات پويا بوده و مرتب تغيير شكل مي دهند تا به مرور پازل اصلي شكل میگيرد (طرح تفصيلي شهر)، لذا تا زمانيكه داده و به روزرساني آن در دستور كار باشد، شكلگيري GIS دور از انتظار است و نميتوان مرحله بعدي GIS كه تبديل داده به اطلاعات كاربردي مي باشد را به معناي واقعي شروع نمود. لذا حركت GIS در شهرداري ها با كندي پيش ميرود. البته در سالهاي اخير اين حركت شتاب خوبي گرفته است. در حقیقت GIS بعنوان يك تكنولوژي پشتيبان كننده و بعنوان يكي از زيرساخت هاي بنيادي شهرداري شناخته شده است.

بعضی از فعالیتهایی که می توان با استفاده از GIS در شهرداریها انجام داد:
- تهيه نقشه هاي 1:2000 شهري در محیط GIS
- انتقال طرح هاي تفصيلي روي پلات نقشه هاي 1:2000 در محیط GIS
- الحاق كدهاي نوسازي به نقشه ها
- استخراج بلوك هاي گردشي براي اطلاعات معابر مورد نياز معاونت خدمات شهري (معاونت خدمات شهری شهرداری جهت نظارت و واگذاری قراردادهای خدمات شهری به پيمانکاران نيازمند آمار مرتبط با مساحت، عرض و طول معابر به تفکيک کل شهر، منطقه و هر معبر می باشد.).
- تهيه پوسته و محور معابر با هدف رفع نيازهای خدمات شهری، شناسايي و کدگذاری معابر بی نام در نقشه ها، استخراج و بروزرسانی بلوک های گردشی، طبقه بندی نقشه راههای شهری، شناسائي نوع پوشش معابر (خاکی و آسفالت)
- تهيه سيستم GIS املاك و مستغلات شهرداري جهت استفاده در مديريت آزادسازي
- سازمان آتش نشاني
- سيستم GIS كميسيون تقويم املاك
- سيستم AVL اتوبوسراني : نمايشOnline و Offline ناوگان فعال در خطوط شركت واحد اتوبوسراني و خودروهای گشت بازرسي در مركز مديريت اين سيستم. سيستم نمايشگر ايستگاه اتوبوس جهت اطلاعرساني به مسافريني كه داخل ايستگاه اتوبوس هستند. مشخص مي شود نزديكترين اتوبوس ها به ايستگاه، با چه تعداد مسافر و در چند ايستگاه قبل مي باشد. اطلاع رساني به كاربران و همچنين سيستم موجود در مركز كنترل ترافيك شهرداري
- ايجاد پايگاه اطلاعات مكاني پايه شهرداري (GeoDB)

کاریرد GIS در کشاورزی

سيستم هاي اطلاعات جغرافيايي (Geographic information systems) پايگاههاي اطلاعاتي رايانه اي تخصصي و ويژه اي هستند كه حاوي مختصات جغرافيايي و شناسنامه مكاني اطلاعات مربوطه بوده كه جهت دريافت، ذخيره سازي و ساخت و پرداخت اطلاعات و ارائه نتايج آنها به صورت هاي متفاوت مانند نقشه، گراف و روند نما طراحي شده است.
تعاريف بسيار زيادي از GIS ارائه گرديده است كه ساده ترين وجامع ترين تعريف عبارت است از (سيستم هايي رايانه اي كه قادر به نگهداري و پردازش اطلاعات سطح زمين (اطلاعات نقشه) مي باشند).
دو نوع سيستم اطلاعات جغرافيايي وجود دارد:
1- دستي
2- اتوماتيك
سيستم GIS دستي در گذشته نيز مورد استفاده قرار مي گرفته است. در اين روش با قرار دادن دو يا حداكثر سه نقشه موضوعي به عنوان مثال نقشه ناهمواري ها، نقشه انواع خاك و نقشه پوشش گياهي بر روي يكديگر و با استفاده از ميز روشن اثرات متفاوت اين سه عامل را با همديگر بررسي و در نتيجه فرسايش خاك محاسبه مي شده است. كه اين سيستم معايبي را به همراه داشت. ولي با استفاده از سيستم GIS اتوماتيك بسياري از مشكلات GIS دستي از بين رفته و محدوديتي در تركيب و تلفيق لايه هاي متفاوت به استثناي حافظه رايانه نمي توان قائل شد.
GIS از سه جزء بوجود آمده است
1- سخت افزارها
2- نرم افزارها
3- اطلاعات.

كاربرد GIS در زراعتهايي مانند Site-specific farming (SSF) است.
واژه SSF كه امروزه به طور فزآينده اي مورد بحث مجامع علمي و مورد توجه سرشناس ترين پژوهشگران و دانشمندان علوم و مهندسي كشاورزي و همچنين كشاورزان پيشرو در كشورهاي پيشرفته جهان قرار گرفته است، مديريتي جديد از تخصيص نهاده ها در توليد محصولات زراعي مي باشد كه با به كارگيري سيستم هاي ناوبري ماهواره اي، سخت افزارها، نرم افزارهاي رايانه اي، مديريت نهاده هاي توليد بر اساس ويژگي ها، نيازها و پتانسيل مكاني نقاط مختلف مزرعه با هدف كاهش ضايعات، افزايش درآمد و حفظ محيط زيست اجرا مي گردد.
ابداع و توسعه فن آوري و ابزار تشخيص، سنجش و پردازش تغييرات مكاني ويژگي هاي كمي و كيفي خاك و محصول به كمك سيستم هاي ماهواره اي ناوبري جهاني Global Navigation Satellite Systems)GNSS) نظير سيستم آمريكايي مكان يابي جهاني Global Positioning System)GPS)، سيستم روسي ماهواره اي ناوبري جهاني (GLONASS)، ماهواره فرانسوي Spot و يا ماهواره آمريكايي Landsat مجموعه اي توانمند از ابزار و روشهاي مديريت جديدي به نام SSF را فراهم نموده است كه به كشاورز اجازه مي دهد تا تغييرات درون مزرعه اي را سنجش و تحليل نموده و تخصيص نهاده ها را متناسب با استعداد و نياز مختلف مزرعه بهينه سازد. GPS,GISو Remote sensing تكنولوژي هايي هستند كه به سرعت در حال پيشرفت هستند و هر چه پيشرفت آنها زيادتر شود هزينه ها را در كشاورزي كمتر مي كنند كه باعث مي شود هم از لحاظ اقتصادي و هم از لحاظ زيست محيطي براي كشاورز مفيد باشد.

نام دوره پیش نیاز مدت (ساعت) شهریه (ریال) سرفصل کلاس ها

مقدماتی تا پیشرفته gis و نرم افزار arc gis

55 5750000 سرفصل لیست دوره های در حال شروع